Ανάλυση: Τι κοστίζει τελικά στην οικονομία της Ρωσίας ο πόλεμος στην Ουκρανία;
🕛 χρόνος ανάγνωσης: 10 λεπτά ┋
![](http://cdn.ethnos.gr/imgHandler/875/8e94964e-299e-4cbf-8d05-3208e030e68e.jpg)
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα αξιολογήσει την εβδομάδα που διανύουμε πόσο καλά άντεξε η οικονομία της Ρωσίας κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία και αναμένεται να εκτιμήσει ότι είχε μια ήπια ύφεση πέρυσι, αντιμετωπίζει μικρή συρρίκνωση φέτος και θα έχει ανάπτυξη το 2024.
Αυτό φαίνεται - όπως αναφέρει η Guardian- να έρχεται σε αντίθεση με την προειδοποίηση λίγο μετά την εισβολή ότι η χώρα θα αντιμετώπιζε συρρίκνωση έως και 15% και την πρόβλεψη του Όλεγκ Ντεριπάσκα τον περασμένο μήνα ότι οι διεθνείς κυρώσεις θα εξαντλούσαν τα οικονομικά του Κρεμλίνου μέχρι το επόμενο έτος.
Ωστόσο, ορισμένοι εμπειρογνώμονες έχουν επικρίνει την εστίαση του ΔΝΤ σε παραδοσιακά οικονομικά μεγέθη όπως το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) ως λανθασμένη, δεδομένου ότι διεξάγεται πόλεμος - που σημαίνει ότι ο αριθμός διογκώνεται από την εκτίναξη των στρατιωτικών δαπανών. Μια ανάλυση από το δίκτυο ακαδημαϊκών του Κέντρου Πολιτικών Ερευνών (CEPR) διαπίστωσε ότι όταν αυτό αφαιρεθεί, η περσινή ύφεση ήταν διπλάσια από ό,τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία.
Τι λένε τα επίσημα στοιχεία;
Το ΑΕΠ της Ρωσίας μειώθηκε το 2022, αλλά όχι τόσο πολύ όσο πολλοί περίμεναν. Τον Φεβρουάριο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δήλωσε ότι αναμένει τα τελικά στοιχεία να δείξουν μια ήπια πτώση του ΑΕΠ κατά 2% το 2022, ακολουθούμενη από μια αύξηση 0,3% το 2023 πριν από μια ανάκαμψη σχεδόν στο 2% το 2024, στέλνοντας το μήνυμα ότι η οικονομία των 145 εκατομμυρίων ανθρώπων είναι εύρωστη και ικανή να αντέξει το επιπλέον κόστος του πολέμου.
Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή περιλαμβάνει τις στρατιωτικές δαπάνες - οι οποίες έχουν εκτοξευθεί από την έναρξη της εισβολής, ιδίως μετά την επιστράτευση 120.000 πολιτών πέρυσι. Ο οικονομολόγος Mikhail Mamonov, προειδοποιεί κατά της χρήσης του ΑΕΠ ως οδηγού για οποιαδήποτε χώρα που εμπλέκεται άμεσα σε πόλεμο, και ιδιαίτερα για τη Ρωσία, όπου τα επίσημα στοιχεία είναι πιθανό να είναι παραποιημένα. Οι δαπάνες στα καταστήματα έχουν μειωθεί κατά 10%, είπε, γεγονός που δείχνει ότι η πραγματική οικονομία έχει υποστεί δραματική συρρίκνωση.
Τι γίνεται με άλλα τμήματα της οικονομίας;
Μια μελέτη του CEPR από τους οικονομολόγους Adrian Schmith της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και Hanna Sakhno του Πανεπιστημίου του Groningen προχώρησε πέρα από τις καταναλωτικές δαπάνες και δημιούργησε έναν "ανιχνευτή εγχώριας ζήτησης" για τη μέτρηση της δραστηριότητας του ιδιωτικού τομέα. Βασίζεται σε 15 ξεχωριστές πηγές, συμπεριλαμβανομένων των αναζητήσεων στο Google, των αγορών αεροπορικών εισιτηρίων και των στοιχείων για τις τιμές των κατοικιών.
Το ζεύγος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ύφεση της Ρωσίας πέρυσι ήταν ευρύτερη και βαθύτερη από ό,τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία, μόλις η εστίαση μεταφερθεί στη μη στρατιωτική δραστηριότητα. Είπαν ότι η ιδιωτική κατανάλωση μειώθηκε κατά 4% και όχι κατά 1,8% όπως αναφέρουν οι επίσημοι αριθμοί, αν και μια οριστική αξιολόγηση χωρίς να ληφθούν υπόψη όλες οι πτυχές των στρατιωτικών δαπανών ήταν αδύνατη.
Ακόμη και τα επίσημα μέτρα δίνουν μια ένδειξη για τη ζημία που προκλήθηκε στη μη στρατιωτική οικονομία. Οι συνολικές εισαγωγές αγαθών της Ρωσίας τον Δεκέμβριο του 2022 μειώθηκαν κατά περίπου 20% σε ετήσια βάση, ενώ οι εισαγωγές τεχνολογίας κατέρρευσαν κατά 30%. Πέρυσι η παραγωγή αυτοκινήτων μειώθηκε κατά 67%, τα μηχανήματα εκσκαφών κατά 53% και οι τηλεοπτικοί δέκτες κατά 36%, χωρίς να είναι πιθανό να σταματήσει η μείωση της παραγωγής, ενώ οι κυρώσεις σε ζωτικά εξαρτήματα παραμένουν σε ισχύ.
Το κοινό ψωνίζει ως συνήθως;
Η βουτιά στις λιανικές πωλήσεις αποκαλύπτει τον αντίκτυπο του πολέμου στην ψυχολογία του μέσου αγοραστή.
Επιπλέον, οι οικογένειες που φοβούνται μια οικονομική κατάρρευση έχουν βάλει τα διαθέσιμα εισοδήματα σε λογαριασμούς αποταμίευσης, αφήνοντας τη Ρωσία με ένα από τα υψηλότερα ποσοστά αποταμίευσης καταθέσεων στον ανεπτυγμένο κόσμο, 32%. Αντίθετα, το ποσοστό αποταμίευσης στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι 9%.
Μήπως το πρόσθετο κόστος του πολέμου έχει αντίκτυπο;
«Δεν ξέρουμε πόσα χρήματα έχουν απομείνει στη Μόσχα, αλλά είναι λογικό να πιστεύουμε ότι δεν είναι πολλά» λέει ο Oleg Itskhoki, ειδικός σε θέματα κυρώσεων στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια. Ο λογαριασμός μισθοδοσίας για την πρόσληψη στρατευμένων στρατιωτών και το επιπλέον στρατιωτικό υλικό που απαιτείται για την αντικατάσταση των κατεστραμμένων αρμάτων μάχης και των αναλωμένων πυραύλων θα έχουν ωθήσει τις αμυντικές δαπάνες από το 4,1% του ΑΕΠ το 2021 προς το 7% πέρυσι, προσθέτει.
Οι πληρωμές κοινωνικής πρόνοιας σε οικογένειες που έχασαν αγαπημένα τους πρόσωπα στη σύγκρουση προσθέτουν στον λογαριασμό, ενώ οι οριζόντιες πληρωμές επιδομάτων για όσους έχουν παιδιά έχουν αδειάσει περαιτέρω το ρωσικό δημόσιο ταμείο. Το αντίκτυπο στις συνολικές κυβερνητικές δαπάνες έχει αποδειχθεί δραματικό. Τον Ιανουάριο αυξήθηκαν κατά 59%, σύμφωνα με την κρατική στατιστική υπηρεσία, και αυτό είναι πιθανό να είναι υποεκτίμηση.
Τελειώνουν λοιπόν τα χρήματα;
Όχι μόνο οι δαπάνες αυξάνονται, αλλά και τα κρατικά έσοδα μειώνονται. Οι Ρώσοι εργαζόμενοι έχουν χαμηλό μέσο εισόδημα, πληρώνουν πολύ λίγους φόρους και είναι λίγοι σε σχέση με τον πληθυσμό των συνταξιούχων. Αυτή η δυναμική αντικατοπτρίζεται στα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας για το κατά κεφαλήν εισόδημα μόλις 12.200 δολάρια (9.875 λίρες) το 2021 σε σύγκριση με τα 46.510 δολάρια του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος για τους Ρώσους εργαζόμενους είναι σταθερός 13%, με μια αλλαγή το 2021 που εφαρμόζει συντελεστή 15% για όσους κερδίζουν πάνω από 5 εκατ. ρούβλια ετησίως (49.000 λίρες). Ενώ αυτό απέφερε επιπλέον 83 δισ. ρούβλια κατά το πρώτο έτος, τα έσοδα αυτά αποτελούν μόνο ένα μικρό κλάσμα εκείνων που κερδίζονται από τις πωλήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του ρωσικού κράτους.
Αυτή η εξάρτηση απέδωσε καρπούς κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19 και πέρυσι, όταν οι τιμές των ορυκτών καυσίμων ήταν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Αλλά οι πρόσφατες μειώσεις στερούν από τη Ρωσία την ευκαιρία να αναπληρώσει τα κεφάλαια που δαπανήθηκαν για τον πόλεμο. Τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, τα φορολογικά έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έπεσαν κατά 46% σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με την κρατική στατιστική υπηρεσία.
Ο συνδυασμός των υψηλών δαπανών και της πτώσης των εσόδων σημαίνει ότι το έλλειμμα των δημόσιων δαπανών της Ρωσίας έφτασε τα 25 δισ. δολάρια (20,2 δισ. λίρες) τον Ιανουάριο, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών. Αυτό σημαίνει ότι το ετήσιο έλλειμμα είναι πιθανό να εκτοξευθεί από το σημερινό επίπεδο του 2,5%, ενώ το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ύψους 250 δισ. δολαρίων στο τέλος του 2022 κινδυνεύει να εξανεμιστεί μέχρι το τέλος του 2023.
Σε ποιες ενέργειες προβαίνει ο Πούτιν για να ενισχύσει το πολεμικό του ταμείο;
Ο Πούτιν αντέδρασε λέγοντας στις ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες ότι θα τις φορολογήσει σαν να πωλούσαν το πετρέλαιό τους στην υψηλή τιμή που πληρώνουν για το αργό τύπου Brent και όχι στη φθηνότερη τιμή που πληρώνουν για το αργό τύπου Urals.
Μελέτη ομάδας οικονομολόγων, μεταξύ των οποίων και η Elina Ribacova, αναπληρώτρια επικεφαλής οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών, διαπίστωσε ότι η τιμή πώλησης ανά βαρέλι που πέτυχαν ορισμένες ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες ήταν καλύτερη από την τιμή αναφοράς των Ουράλς, αλλά όχι κατά πολύ. «Το εμπάργκο της ΕΕ στα πετρελαιοειδή, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 5 Φεβρουαρίου 2023, θα αποδειχθεί ένα ισχυρό πρόσθετο εργαλείο για τον περαιτέρω περιορισμό των ρωσικών εξαγωγών και των δημοσιονομικών εσόδων», αναφέρεται στην έκθεση.
Οι πωλήσεις φυσικού αερίου παρεμποδίζονται από την έλλειψη αγωγών φυσικού αερίου που κατευθύνονται ανατολικά και νότια, αναγκάζοντας τη βιομηχανία να κρατήσει μεγάλο μέρος του στο έδαφος. Είναι κατανοητό ότι οι εταιρείες εξόρυξης και οι εταιρείες λιπασμάτων που έβγαλαν απρόσμενα κέρδη από την εκτίναξη της παγκόσμιας τιμής των πρώτων υλών τα τελευταία δύο χρόνια έχουν καταβάλει εφάπαξ φορολογικές προσαυξήσεις.
Άλλα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνουν την περαιτέρω αύξηση του φόρου εισοδήματος και τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων. Η Αρμενία και η Τουρκία αναφέρονται συχνά ως δίαυλοι για τα ρωσικά κεφάλαια που παρακάμπτουν τον αποκλεισμό της χρήσης του συστήματος πληρωμών Swift για τη διεθνή διακίνηση χρημάτων, αλλά η ΕΕ και οι ΗΠΑ επιδιώκουν να κλείσουν αυτή τη δίοδο.
Τι γίνεται με τον δανεισμό περισσότερων χρημάτων;
Ο Πούτιν ήθελε η ρωσική κεντρική τράπεζα να μειώσει τα επιτόκια τον Φεβρουάριο για να διευκολύνει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να ξοδεύουν με τη χρήση πιστώσεων και να αναζωογονήσει την προβληματική οικονομία, ανέφερε το Bloomberg, αλλά ματαιώθηκε. Η διοικητής της τράπεζας, Elvira Nabiullina, δήλωσε ότι η μείωση του κόστους δανεισμού θα προκαλούσε αύξηση του πληθωρισμού, ο οποίος ήδη βρίσκεται κοντά στο 12%, και το βασικό επιτόκιο διατηρήθηκε στο 7,5% στην τελευταία συνεδρίαση της κεντρικής τράπεζας τον περασμένο μήνα.
Ο υψηλός πληθωρισμός και τα υψηλά επιτόκια είναι πιθανό να παραμείνουν, καθώς όλο και μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού και των πόρων της Ρωσίας αφιερώνεται στην πολεμική προσπάθεια, στερώντας από άλλα τμήματα της οικονομίας τη δυνατότητα ανάπτυξης. Σε απάντηση, το ρούβλι, το οποίο εκτινάχθηκε πέρυσι λόγω των υπέρογκων εσόδων από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, υποχώρησε, αυξάνοντας το κόστος των εισαγωγών. Την περασμένη εβδομάδα το νόμισμα έπεσε σε χαμηλά επίπεδα που δεν είχαν σημειωθεί από τον Απρίλιο του 2022 και τη Δευτέρα συνέχισε την πτώση αυτή.
Αναλυτές όπως ο Mamonov και ο Itskhoki υποδεικνύουν ότι αυτός ο συνδυασμός της πτώσης των εσόδων από το πετρέλαιο, της διολίσθησης του ρουβλιού, των περιορισμών στον δανεισμό από ξένες τράπεζες και ενός φοβισμένου ρωσικού κοινού δημιουργεί φέτος ένα οικονομικό έλλειμμα που θα είναι δύσκολο να αναπληρωθεί, υποστηρίζοντας την πρόβλεψη του Deripaska ότι μέχρι το 2024, τα κεφάλαια για τη διεξαγωγή του πολέμου θα έχουν ήδη δαπανηθεί.
Μέση Ανατολή: Διπλωματικός πυρετός για να αποτραπούν τα αντίποινα του Ιράν στο Ισραήλ - Φόβοι για ντόμινο στην περιοχή
Χαλκιδική: Τα 3 ερωτήματα για τον πνιγμό της 8χρονης - Ανακαλούνται οι άδειες για τις πισίνες της κατασκήνωσης
SOS από ΠΟΥ για την Mpox: Κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μετά από νέα παραλλαγή της νόσου
Σάλος στην Ιταλία για ρατσιστικό βανδαλισμό γκράφιτι της μαύρης ολυμπιονίκη του βόλεϊ, Πάολα Εγκόνου
Live όλες οι εξελίξεις λεπτό προς λεπτό, με την υπογραφή του www.ethnos.gr