Τι λέει ο Συρίγος στο ethnos.gr για τουρκολιβυκό μνημόνιο και καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης

Στο νέο τοπίο που έχει δημιουργηθεί μετά την ψήφιση από την Βουλή των Αντιπροσώπων στη Βεγγάζη του τουρκολιβυκού μνημονίου αναφέρεται, μιλώντας στο ethnos.gr, ο Άγγελος Συρίγος.

Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βουλευτής της ΝΔ αναφέρεται και στο κρίσιμο θέμα του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, τονίζοντας την ανάγκη για πολύ λεπτούς διπλωματικούς χειρισμούς καθώς - όπως σημειώνει η Άγκυρα θα προσπαθήσει να «βγάλει από τη μύγα ξύγκι, που λέει η παροιμία».

Σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις, σημείωσε πως «πλέον η Λιβύη έχει ενιαία στάση έναντι του μνημονίου», επισημαίνοντας πως στην πράξη δεν αλλάζει κάτι καθώς «η Τουρκία ούτως ή άλλως το επικαλείται διαρκώς». Υπενθυμίζει επίσης πως «η Λιβύη με επιστολές της προς τον ΟΗΕ τον Μάιο και Ιούλιο του 2025 ανέπτυξε τις θέσεις της για τις οριοθετήσεις στην ανατολική Μεσόγειο που βασίζονται απολύτως στο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο».

Όσον αφορά στο αν θα μπορούσαν να έχουν αποτραπεί οι εξελίξεις, σημειώνει: «Δεν έχω πλήρη εικόνα της καταστάσεως στις σχέσεις μας με τη Λιβύη. Άλλωστε έχουμε να κάνουμε με ένα εξαιρετικά ρευστό τοπίο στο οποίο τα πλάγια μέσα παίρνουν κυρίαρχο ρόλο. Με τα δεδομένα που γνωρίζω, δέχομαι τα όσα ανέφερε ο υπουργός των Εξωτερικών που είπε επί λέξει ότι "δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να το αποτρέψει"».

Τι σημαίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την Ανατολική Μεσόγειο

• Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα την Βεγγάζη, προχώρησε στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Πώς φτάσαμε τελικά σε αυτή την εξέλιξη μετά από επτά χρόνια;

Κατ’ αρχάς, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι στη Λιβύη εδώ και πολλά χρόνια υπάρχουν δύο κυβερνήσεις. Η μία κυβέρνηση έχει ως έδρα την Τρίπολη της δυτικής Λιβύης και αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ και τα περισσότερα κράτη του κόσμου ως η νόμιμη κυβέρνηση της χώρας. Η άλλη κυβέρνηση έχει για έδρα τη Βεγγάζη στην ανατολική Λιβύη. Εκεί έχει την έδρα του και το λιβυκό κοινοβούλιο, η βουλή των αντιπροσώπων, που ψηφίστηκε το 2014. Έκτοτε δεν έχουν γίνει εκλογές λόγω της πολιτικής αστάθειας.

Το 2019 η Τουρκία εκμεταλλευόμενη τη σύγκρουση μεταξύ ανατολικής και δυτικής Λιβύης παρενέβη αποφασιστικά της «νόμιμης» κυβερνήσεως. Ζήτησε ως αντάλλαγμα την υπογραφή του περιβόητου μνημονίου που στην ουσία είναι μία συμφωνία οριοθετήσεως θαλασσίων ζωνών. Αυτή υπεγράφη από την κυβέρνηση της Δυτικής Λιβύης. Έλειπε όμως η κύρωση από το κοινοβούλιο που βρίσκεται στη Βεγγάζη.

Από το 2019 μέχρι σήμερα η Τουρκία χρησιμοποίησε ποικίλα μέσα προς τον ισχυρό άνδρα της ανατολικής Λιβύης, τον στρατηγό Χαφτάρ, για να ωθήσει στην κύρωση του μνημονίου.

• Γιατί ήθελε τόσο πολύ η Τουρκία την κύρωση του μνημονίου;

Οι ΗΠΑ ασκούν πολύ μεγάλη πίεση προς τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές της Λιβύης να καταλήξουν σε συμφωνία για ενιαία κυβέρνηση. Θα ήταν πρόβλημα για την μακροημέρευση του μνημονίου του 2019, εάν αυτό αναγνωριζόταν μόνον από τη μία από τις δύο κυβερνήσεις. Μετά τη κύρωσή του αυτό ισχύει πλέον για όλη τη χώρα και την δεσμεύει.

• Και τι σημαίνει αυτό για την επόμενη μέρα στην Ανατολική Μεσόγειο;

Επί της ουσίας δεν αλλάζει κάτι. Πριν την κύρωση του μνημονίου είχαμε τη θεωρητική να υπήρχαν εσωτερικές αντιδράσεις στη Λιβύη ως προς την ισχύ του, σε περίπτωση που υπήρχε κάποια στιγμή στη χώρα ενιαία κυβέρνηση. Πλέον η Λιβύη έχει ενιαία στάση έναντι του μνημονίου.

Στην πράξη, όπως σας είπα, δεν αλλάζει κάτι. Η Τουρκία ούτως ή άλλως το επικαλείται διαρκώς. Είχε φροντίσει από το 2020 να καταθέσει στον ΟΗΕ αντίγραφο της συμφωνίας για να έχει κάποια επίφαση διεθνούς νομιμότητας. Η δε Λιβύη με επιστολές της προς τον ΟΗΕ τον Μάιο και Ιούλιο του 2025 ανέπτυξε τις θέσεις της για τις οριοθετήσεις στην ανατολική Μεσόγειο που βασίζονται απολύτως στο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο.

Τι μέλλει γενέσθαι

• Η κυβέρνηση έχει δεχθεί έντονη κριτική από τα κόμματα της αντιπολίτευσης αλλά και από τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά μετά την είδηση για την κύρωση από την Βουλή των Αντιπροσώπων του τουρκολιβυκού μνημονίου. Θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί οι τελευταίες εξελίξεις;

Δεν έχω πλήρη εικόνα της καταστάσεως στις σχέσεις μας με τη Λιβύη. Άλλωστε έχουμε να κάνουμε με ένα εξαιρετικά ρευστό τοπίο στο οποίο τα πλάγια μέσα παίρνουν κυρίαρχο ρόλο. Με τα δεδομένα που γνωρίζω, δέχομαι τα όσα ανέφερε ο υπουργός των Εξωτερικών που είπε επί λέξει ότι «δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να το αποτρέψει».

• Από εδώ και πέρα ποιες κινήσεις θα πρέπει να κάνει η κυβέρνηση;

Περιέγραψε τις κινήσεις αυτές σήμερα και ο υπουργός Εξωτερικών και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Θα επικεντρωθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνεργασία που υπάρχει με τη Λιβύη και την Τουρκία.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, μιλώντας στα «Νέα», είπε για το καλώδιο πως «δεν προβάλλουμε αντιρρήσεις, ζητάμε όμως όταν ένα πλοίο διεξάγει έρευνες στη θάλασσα, να μας αποστέλλει γραπτή ειδοποίηση, όχι απλώς προφορική, για τις έρευνες και τις συντεταγμένες, ώστε να μη διαταραχθεί με λανθασμένο τρόπο το status quo». Να σημειωθεί εδώ πως η Αθήνα έχει πει πως δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από τρίτη χώρα για το θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου. Ποια θα είναι τα επόμενα βήματα όσον αφορά στο καλώδιο ; Εκτιμάτε πως η Άγκυρα θα τραβήξει το σχοινί στο θέμα αυτό;

Καταλαβαίνω πως η Τουρκία δεν είναι ικανοποιημένη με μία προφορική γνωστοποίηση. Θέλει γραπτή ενημέρωση με συντεταγμένες και προσδιορισμό του τύπου των ερευνών που θα γίνονται στην περιοχή. Πρέπει να μας προβληματίσει η καταληκτική επωδός του τούρκου υπουργού εξωτερικών «να μη διαταραχθεί με λανθασμένο τρόπο το status quo της περιοχής». Απαιτεί πολύ λεπτούς διπλωματικούς χειρισμούς το θέμα. Η Άγκυρα θα προσπαθήσει να «βγάλει από τη μύγα ξύγκι» που λέει η παροιμία. Θα ερμηνεύσει κατά το δοκούν κάθε κίνηση που θα γίνει. Στο τέλος όμως της ημέρας το κρίσιμο σημείο είναι σε ποια χώρα θα υποβάλει το γαλλικό κράτος την αίτηση για άδεια. Η ελληνική πλευρά έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι δεν μπορούν να υποβληθούν δύο αιτήσεις για αδειοδότηση σε δύο διαφορετικά κράτη για την ίδια περιοχή.

Διαβάστε ακόμη

Ψηφίζεται το νομοσχέδιο για το διαδίκτυο στους κάτω των 15: Οι κίνδυνοι, τα συμπτώματα απόσυρσης και η «ανακούφιση»

Συνεδριάζει η Επιτροπή για τα κέντρα αντιγήρανσης και μακροζωίας: Στη «φάκα» του MedWatch 4 νέες ειδικότητες

Στημένα στο ελληνικό μπάσκετ: Ο Λιόλιος, οι συλλήψεις, τα 820.000 ευρώ και οι σφοδρές αντιδράσεις

Τζάμπα οι μπριζόλες στον Χαφτάρ, η δικαίωση του Αβραμόπουλου και το χρονόμετρο του Τσίπρα