Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Πώς γενιές queer ανθρώπων κατέγραψαν την κρίση του HIV
Μαίρη ΤσίνουΤις δεκαετίες του '80 και του '90, ενώ οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο αποφάσιζαν να γυρίσουν την πλάτη τους στην queer κοινότητα - η οποία δέχθηκε και το μεγαλύτερο πλήγμα από την επιδημία του HIV/AIDS - οι κοινωνίες βιάστηκαν να ονομάσουν την ασθένεια «Καρκίνο των γκέι» και «Πανούκλα των γκέι», στιγματίζοντας και διαλύοντας μια ολόκληρη κοινότητα.
Για να ευαισθητοποιηθεί η κοινωνία σχετικά με το HIV/AIDS και να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες όπου οι μολυσμένοι άνθρωποι θα λαμβάνουν επαρκή υγειονομική περίθαλψη και θα αντιμετωπίζονται με αξιοπρέπεια, το Κοινό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το HIV/AIDS (UNAIDS) άρχισε να γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS την 1η Δεκεμβρίου. Κάθε χρόνο διοργανώνουν εκστρατείες γύρω από ένα θέμα. Για το 2022, το θέμα είναι "equalise" (εξισώνω) - για να τερματιστούν οι ανισότητες και οι προκαταλήψεις που αποτελούν εμπόδια στο να περιοριστεί ο ιός του HIV/AIDS.
Είναι ενδιαφέρον, ωστόσο, πώς ανταποκρίνονται σε ένα «σχέδιο δράσης» οι οργανώσεις, οι οποίες έχουν δύναμη και επιρροή, και ο πληθυσμός που δέχεται τις επιδράσεις - μια κοινότητα ευάλωτων και αναλώσιμων ανθρώπων. Διότι ένα τέτοιο σχέδιο είτε μένει ισχυρό στα χαρτιά είτε λαμβάνει μια προφορική δέσμευση, ποτέ όμως κοινή βούληση και κατευθυνόμενες προσπάθειες για να υλοποιηθεί. Γι' αυτό και από τότε που ξέσπασε η επιδημία του AIDS, αρκετοί άνθρωποι έχουν καταγράψει πώς η απάθεια του κράτους, η κοινωνική αμέλεια και η απόρριψη από φίλους και συγγενείς τους σκότωσε.
Από τη δεκαετία του 1980 και του '90
Η καταγραφή της κρίσης αποτυπώνεται με λεπτομέρειες στα απομνημονεύματα του David Wojnarowicz, Close to the Knives: A Memoir of Disintegration (1991) και το Modern Nature του Derek Jarman: The Journals of Derek Jarman (1989-90). Και τα δύο βιβλία έχουν εισαγωγή από την χρονικογράφο του queer παρελθόντος, ιδίως της χαμένης γενιάς στα πρώτα χρόνια του AIDS, Olivia Laing.
Τα βιβλία αυτά είναι αντίθετα, αλλά και προϊόντα του ίδιου εδάφους. Ενώ οι αναμνήσεις του Wojnarowicz είναι γραμμένες με θυμό, καθώς υπάρχει η επιθυμία να αποκαλύψει την εσωτερική οργάνωση της αλλοτρίωσης που κρύβει η κοινωνία, ο Jarman μετατοπίζει την εστίασή του από τη φθορά σε όσα αναπτύσσονται. Αλλά μια προσεκτική ανάγνωση υπογραμμίζει πόσο βαθιά μοναχικοί και απογοητευμένοι ήταν αυτοί οι καλλιτέχνες. Για παράδειγμα, μια καταχώρηση από το ημερολόγιό του με ημερομηνία 20 Φεβρουαρίου 1990 έχει ως εξής: «Δεν λυπάμαι τον εαυτό μου, απλά είμαι παγιδευμένος από τις συνθήκες - ξαπλωμένος στο κρεβάτι κοιτάζω τη λευκή μπογιά στο ταβάνι καθώς το φως σβήνει».
Το «σβήσιμο» του φωτός και το «ξαπλωμένος» στο κρεβάτι συμβολίζουν κυρίως την απελπισία και την αδυναμία, αν όχι το τέλος της επιθυμίας, να επηρεάσει την αλλαγή. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν προσπάθησαν αυτοί οι καλλιτέχνες. Ναι, προσπάθησαν. Τους άκουσε κανείς; Όχι, κανείς. Και γιατί; Η απάντηση βρίσκεται σε ένα δοκίμιο από το Close to the Knives: «Συχνά αναρωτιέμαι αν το γεγονός ότι είμαι ένας queer που δηλώνει δημόσια τη σεξουαλική του ταυτότητα κάνει κάποιους ανθρώπους να βλέπουν τη λέξη "QUEER" κατά κάποιο τρόπο γραμμένη στο μέτωπό μου με κεφαλαία γράμματα. Και αναρωτιέμαι αν αυτή η αποκάλυψη εμποδίζει ή όχι κάποιους να ακούσουν οτιδήποτε άλλο λέω, ή αν αυτομάτως προεξοφλεί ή όχι οτιδήποτε άλλο μπορεί να πω».
Το να είσαι queer στη δεκαετία του '40
Τα παραπάνω είναι απομνημονεύματα που γράφτηκαν στο αποκορύφωμα της κρίσης του AIDS. Ένα βιβλίο που εκδόθηκε πέρυσι αφορά έναν πατέρα που δεν μπορούσε να είναι γκέι όταν το ήθελε, αλλά όταν συγκέντρωσε αρκετό θάρρος, έκανε coming out στην κόρη του μετά από πέντε και πλέον δεκαετίες - Affliction: Growing Up with a Closeted Gay Dad (Μεγαλώνοντας με έναν κλειστό ομοφυλόφιλο πατέρα) της Laura Hall.
Γεννημένος το 1918, ο πατέρας της Laura Hall είχε μια λαμπρή καριέρα και μια όμορφη οικογένεια. Αλλά το 1975, ανακοίνωσε στην 24χρονη κόρη του: «Γλυκιά μου, είμαι γκέι... Πάντα ήμουν γκέι». Κάτι έσπασε μέσα στη Λόρα όταν έμαθε ότι ο πατέρας της ήξερε από την αρχή ότι έπρεπε να «κρύψει» αυτό το «πάθημα» με κάθε κόστος. Αν και τόσο μεγάλο μέρος της κρυψίνοιας οφειλόταν στις προσωπικές και επαγγελματικές αναποδιές που βίωσε στη ζωή του, ήταν περισσότερο επειδή ο «δυαδικός» κόσμος αντιλαμβανόταν πάντα ότι το να είσαι queer ήταν ένα πλήγμα σε ένα οικογενειακό περιβάλλον. Ήταν απόκληροι, «τα μαύρα πρόβατα» του σπιτιού, και χαρακτηρισμένοι φορείς ασθενειών, κάτι που μεταφραζόταν σαν να είναι και οι ίδιοι μια ασθένεια.
Μόλις το 1982 τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων μετονόμασαν τον «καρκίνο των ομοφυλόφιλων» σε AIDS για να είναι ξεκάθαρο ότι δεν «περιοριζόταν μόνο στην κοινότητα των ομοφυλόφιλων», ωστόσο σε όλη την Αμερική μόνο οι ομοφυλόφιλοι πέθαιναν με ανησυχητικό ρυθμό. Όταν οι ομοφυλόφιλοι "απλά μαράζωναν", όπως σημειώνει η Laura ότι λέει ο πατέρας της, εντάχθηκαν στο πρόγραμμα AIDS Buddy Program το οποίο παρείχε φροντίδα στους παραμελημένους. Μοιάζει εξαιρετικά με την κρίση του COVID-19, όπου όλοι ήταν τρομακτικά σκληροί με τους ανθρώπους που είχαν προσβληθεί από την ασθένεια και δεν ήθελαν να έχουν καμία σχέση με αυτούς ή την ασθένειά τους.
Έχει αλλάξει κάτι το 2022;
Θα πρέπει λοιπόν να αναρωτηθεί κανείς αν αυτό το στίγμα έχει σταματήσει ή αν έχει καταγραφεί κάποια πρόοδος όσον αφορά τη στάση των ανθρώπων απέναντι στον πληθυσμό που έχει προσβληθεί από τον ιό HIV/AIDS. Η ευαισθητοποίηση είναι σίγουρα μεγαλύτερη, αλλά οι διακρίσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με HIV+ στην καθημερινότητά τους - στις εφαρμογές γνωριμιών, στο γραφείο και από τους φίλους και την οικογένεια - συνεχίζονται.
Στα συγκινητικά αλλά ταυτόχρονα και ξεκαρδιστικά απομνημονεύματά του Over the Top: A Raw Journey to Self-Love (2019), ο Jonathan Van Ness σημειώνει για τέτοιες καθημερινές συμπεριφορές απέναντι σε ένα οροθετικό άτομο. Γράφει: «Σε κάποιον μπορεί να ανατραπεί ολόκληρος ο κόσμος του εξαιτίας απαρχαιομένων νόμων που έχουν γραφτεί για να ποινικοποιήσουν και να δαιμονοποιήσουν τα άτομα με HIV - είτε πρόκειται για ανθρώπους που παρενοχλούνται ή φυλακίζονται, είτε τους αρνούνται το καθεστώς του πρόσφυγα λόγω του HIV». Ενώ το ότι μολύνθηκε από τον ιό HIV κατέληξε «να με βοηθήσει να μάθω να αγαπώ τον εαυτό μου πολύ περισσότερο από ό,τι είχα ποτέ πριν», θυμάται ότι τον έστησε ένα ραντεβού με το οποίο είχε μοιραστεί την κατάστασή του.
Ο πρωταγωνιστής της σειράς «Pose» Billy Porter σόκαρε τον κόσμο της show business, ομολογώντας ότι είναι θετικός στον ιό HIV. Ο ηθοποιός, ο οποίος υποδύεται τον επίσης οροθετικό Pray Tell στη μυθοπλασία του Ryan Murphy, θέλησε να ανοίξει τη συζήτηση και να μιλήσει για την ασθένειά του στο «The Hollywood Reporter». Σύμφωνα με τον ίδιο, διαγνώστηκε με τον ιό το 2007 και θέλησε να νιώσει ελεύθερος για πρώτη φορά: δεν το είχε πει πριν από αυτό από φόβο για το στίγμα. Πριν από αυτόν, άλλοι διάσημοι είχαν μοιραστεί δημόσια ότι είναι θετικοί στον ιό.
Η διάσημη νικήτρια της Eurovision 2014, η Conchita Wurst από την Αυστρία, ομολόγησε το 2018 ότι είναι θετική στον ιό HIV. Η τραγουδίστρια προχώρησε σε αυτό το βήμα μετά από απειλές που δέχτηκε από τον πρώην σύντροφό της. Τα στοιχεία αυτά «είναι άσχετα με την κοινή γνώμη, αλλά ένας πρώην φίλος με απειλεί ότι θα δημοσιοποιήσει αυτές τις ιδιωτικές πληροφορίες και δεν θα δώσω σε κανέναν το δικαίωμα να μου προκαλεί φόβο και να προσπαθεί να επηρεάσει τη ζωή μου με αυτόν τον τρόπο», ανέφερε στους λογαριασμούς της στα social media.
«Είμαι εδώ για να παραδεχτώ ότι έχω HIV». Έτσι δυναμικά επανεμφανίστηκε ο Charlie Sheen στην αμερικανική τηλεόραση το 2015. Ο Σιν, διάσημος μεταξύ άλλων για τη σειρά "Two and a Half Men", δήλωσε ότι ως διάσημο πρόσωπο είναι ευθύνη του να βοηθήσει άλλους φορείς του ιού να μιλήσουν για την ασθένειά τους και να σταματίσει το στίγμα και οι προκαταλήψεις.
Αν διαβάσει κανείς τα απομνημονεύματα που αναφέρονται παραπάνω - το να είσαι queer στην εποχή πολύ πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τη διάρκεια της κορύφωσης της κρίσης του AIDS και τώρα, υπάρχουν πολλές διαφορές, αλλά όλοι είναι θύματα μιας σειράς κοινών προκαταλήψεων. Από αυτή την άποψη, το πόσο επενδύει η ετεροκανονική κοινωνία στην «εξίσωση» μένει να φανεί. Για τις σημερινές και μελλοντικές queer γενιές, ωστόσο, οι λέξεις για την αποσύνθεση (Wojnarowicz), την ανάπτυξη (Jarman) ή την ομορφιά (Van Ness) θα συνεχίσουν να παρέχουν παρηγοριά και καθοδήγηση, ανεξάρτητα από το τι αλλάζει στον υλικό κόσμο.
Mε πληροφορίες από moneycontrol.com
- Ο πρώτος ενεργειακά αυτόνομος δήμος της χώρας…βραχυκύκλωσε: Τα φωτοβολταϊκά στο Άργος - Ορεστικό δεν συνδέθηκαν ποτέ στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ
- Κιβωτός του Κόσμου: Ανήλικος καταγγέλλει ηγετικό στέλεχος για ασέλγεια - Κλήθηκε να καταθέσει μυστικά
- Κακοκαιρία Άριελ: Συνεχίζεται η ταλαιπωρία στην Αθηνών - Κορίνθου - Καταστροφές σε Θεσσαλονίκη και Σκόπελο
- Πληθωρισμός: Ανάσα από την ενέργεια - «Φωτιά» στα τρόφιμα
- Πώς επηρεάζουν τα συναισθήματα την υγεία σου;
- Τιμολόγια ρεύματος: Έρχεται νέα επιδότηση για τον Σεπτέμβριο - Την Κυριακή οι ανακοινώσεις των παρόχων
- Η Τουρκία δώρισε στρατιωτικό εξοπλισμό στο στρατό της Βόρειας Μακεδονίας - Επενδύει στη φιλία με... όπλα
- Το Σάββατο ήταν η δεύτερη πιο δροσερή μέρα του καλοκαιριού - Τι σχέδια έχει ο καιρός
- «Χάλκινη» η Παπασταματοπούλου στο τάε κβον ντο! Δεύτερο μετάλλιο για την Ελλάδα στους Παραολυμπιακούς Αγώνες