Candida Auris: Άλυτος γρίφος η προέλευση του φονικού μύκητα, που είναι υπερανθεκτικός στα αντιβιοτικά
🕛 χρόνος ανάγνωσης: 8 λεπτά ┋
Σε μια απέραντη παραλία με φοίνικες, που βρέχεται από μια ζαφειρένια θάλασσα, μια ομάδα έρευνας έψαχνε για έναν δολοφόνο. Ήταν το 2021 και η επιχείρηση λάμβανε χώρα στο Corbyn Cove - ένα εντυπωσιακό κομμάτι χρυσαφένιας σε ένα απομακρυσμένο αρχιπέλαγος στο βορειοανατολικό Ινδικό Ωκεανό.
Μέχρι στιγμής, ο ύποπτος είχε εμφανιστεί σε τουλάχιστον 33 χώρες σε τρεις ηπείρους, οδηγώντας σε εκατοντάδες θανάτους. Αλλά αυτό δεν ήταν ένα συνηθισμένο ανθρωποκυνηγητό. Πρώτον, δεν υπήρχαν εντάλματα έρευνας - μόνο στυλεοί. Και δεύτερον, ο δράστης ήταν ένας μύκητας, σύμφωνα με το BBC.
Ο Candida auris εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2009, όταν μια 70χρονη γυναίκα προσήλθε σε νοσοκομείο του Τόκιο της Ιαπωνίας. Μέσα σε λίγα χρόνια, είχαν εμφανιστεί εκατοντάδες ακόμη κρούσματα - και δεν άργησε να πάρει ο μύκητας τα πρώτα του θύματα. Σήμερα ο C. auris έχει μολύνει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων συνολικά τουλάχιστον 7.413 μόνο στις ΗΠΑ. Νωρίτερα αυτό το μήνα, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) ανακοίνωσαν ότι θεωρείται "επείγουσα" απειλή για την αντοχή στα αντιβιοτικά - σε ορισμένες περιοχές, η συντριπτική πλειονότητα των κρουσμάτων είναι ανθεκτική σε τουλάχιστον ένα αντιμυκητιασικό φάρμακο και τα κρούσματα στη χώρα διπλασιάστηκαν κατά τη διάρκεια του 2021.
Αλλά παρά την αυξανόμενη ανησυχία, αυτό το νέο παθογόνο παραμένει βαθιά μυστηριώδες. Κανείς δε γνωρίζει από πού προήλθε αρχικά - ή γιατί εξαπλώνεται τόσο γρήγορα.
Μια ταχεία κατάκτηση
Ο C. auris είναι μια "εκκολαπτόμενη ζύμη", ένας μικροσκοπικός μύκητας ωοειδούς σχήματος μήκους περίπου 2,5-5 μικρομέτρων - περίπου όσο το πλάτος μιας κλωστής μεταξιού αράχνης. Το παθογόνο έχει ειδικευτεί στη μόλυνση ανθρώπων που είναι ήδη ευάλωτοι, όπως ασθενείς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή προϋπάρχουσες ασθένειες. Έχει σαρώσει τα νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο, παραμένοντας στο περιβάλλον και μεταπηδώντας μεταξύ των ασθενών.
Το παθογόνο είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εξοντωθεί - μόλις εγκατασταθεί σε κλινοσκεπάσματα και άλλες επιφάνειες, μπορεί συχνά να αντέξει ακόμη και τον πιο εντατικό καθαρισμό. Έχει διαπιστωθεί ότι παραμένει μολυσματικό μετά την αποξήρανση σε πλαστικό για τουλάχιστον 28 ημέρες.
«Ακόμη χειρότερα, υπάρχουν λίγα στελέχη του Candida auris που είναι σχεδόν μη θεραπεύσιμα, επειδή είναι ανθεκτικά στις τρεις βασικές κατηγορίες φαρμάκων που διαθέτουμε για τη θεραπεία των μυκητιασικών λοιμώξεων», λέει ο Neil Gow, καθηγητής μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Exeter. «Υπάρχουν λοιπόν μερικά πραγματικά πολύ ανησυχητικά στελέχη που κυκλοφορούν».
Σε συνδυασμό με αυτή την ικανότητα να επιμένει για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ο C. auris έχει ποσοστό θνησιμότητας μεταξύ 30 και 72% στους μολυσμένους ανθρώπους - σημαντικά υψηλότερο από εκείνο που σχετίζεται με άλλους μικροοργανισμούς ανθεκτικούς στα αντιβιοτικά, το οποίο μια μελέτη υπολόγισε στο 19%.
Μια ασύλληπτη προέλευση
Αλλά ίσως η πιο εκπληκτική πτυχή της ιστορίας του C. auris μέχρι στιγμής αποκαλύφθηκε από μια ομάδα ερευνητών το 2017. Όταν ανέλυσαν τα γονιδιώματα των μυκήτων που βρέθηκαν σε νοσοκομεία του Πακιστάν, της Ινδίας, της Νότιας Αφρικής, της Βενεζουέλας και της Ιαπωνίας, διαπίστωσαν ότι ενώ εκείνα που ελήφθησαν στην ίδια γεωγραφική περιοχή είχαν στενή σχέση μεταξύ τους, υπήρχαν τρία εντελώς διαφορετικά "στελέχη". Κάθε ήπειρος είχε τη δική της μοναδική εκδοχή του παθογόνου.
Αυτό υποδηλώνει ότι το C. auris έχει κάνει το άλμα από το περιβάλλον στον άνθρωπο τουλάχιστον τρεις φορές, σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις, όλες μέσα στα τελευταία 14 χρόνια. Αλλά γιατί; Μήπως υπήρξε κάποια αλλαγή που έκανε τους ανθρώπους πιο κατοικήσιμους για τον μύκητα από ό,τι ήταν πριν;
Ο πλησιέστερος γνωστός συγγενής του C. auris είναι ο C. haemulonii, ο οποίος έχει βρεθεί σε ένα ευρύ φάσμα περιβαλλόντων, από τα έντερα ενός ψαριού που κατοικεί στον δυτικό Ατλαντικό Ωκεανό μέχρι το δέρμα δελφινιών και τις θάλασσες στα ανοικτά των ακτών της Πορτογαλίας.
Όπως και ο ξάδελφός του, πιστεύεται ότι το C. auris δεν περιορίζεται σε ζωικούς ξενιστές, γεγονός που διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες της άγριας δεξαμενής του. Υπάρχουν όμως κάποιες ενδείξεις. Πρώτον, το C. auris είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στο αλάτι, ικανό να αντέξει συγκεντρώσεις πολύ υψηλότερες από εκείνες που θα ανέστειλαν την ανάπτυξη των περισσότερων βακτηρίων. Και δεύτερον, είναι σε θέση να αναπτύσσεται καλά σε θερμές συνθήκες, ευδοκιμώντας ακόμη και στους 42C.
Οπλισμένη με αυτές τις πληροφορίες και τη γνώση για τον πλησιέστερο συγγενή του, μια διεθνής ομάδα επιστημόνων αποφάσισε να ερευνήσει διάφορα περιβάλλοντα στα νησιά Ανταμάν - μια τοποθεσία όπου πίστευαν ότι η μυκητιακή χλωρίδα θα είχε επηρεαστεί λιγότερο από την ανθρώπινη δραστηριότητα απ' ό,τι αλλού στον πλανήτη. Πήραν δείγματα από βραχώδεις ακτές, αμμώδεις παραλίες, έλη και τα ανέλυσαν για ενδείξεις του C. auris.
Βρήκαν στοιχεία του μύκητα σε δύο τοποθεσίες - στην παραλία Corbyn Cove και σε ένα κοντινό αλμυρό έλος. Θα μπορούσε αυτό το νέο παθογόνο να έχει αναδυθεί από τη θάλασσα;
Δυστυχώς, ενώ φαινόταν ότι το μυστήριο είχε λυθεί, μια άλλη ερευνητική ομάδα έκανε μια απροσδόκητη ανακάλυψη. Το C. auris βρέθηκε επίσης να παραμονεύει στις επιφάνειες μήλων στην Ινδία - και τα στελέχη στα φρούτα ήταν εκπληκτικά παρόμοια με εκείνα που βρέθηκαν στον ωκεανό.
Ανθρώπινη αιτία
Η πραγματική προέλευση του C. auris παραμένει ένα απόλυτο μυστήριο, αλλά και τα δύο ευρήματα ενισχύουν τις κυριότερες θεωρίες σχετικά με το γιατί το παθογόνο μπορεί να άρχισε να μολύνει τους ανθρώπους μόλις πρόσφατα. Η πρώτη είναι η κλιματική αλλαγή.
Κανονικά, οι μύκητες δεν είναι καλοί στο να αντιμετωπίζουν θερμές συνθήκες. Είναι πολύ καλύτεροι στο να μολύνουν ζώα με ψυχρότερες θερμοκρασίες σώματος, όπως τα έντομα και τα αμφίβια. Μπορούν να καταλάβουν ολοκληρωτικά τα σώματα των πρώτων, οδηγώντας σε μια κατάσταση που μοιάζει με ζόμπι και η οποία ενέπνευσε το βιντεοπαιχνίδι και την τηλεοπτική σειρά The Last of Us. Έχουν επίσης εξαφανίσει περισσότερα από 90 είδη αμφίβιων μέσα σε μόλις 50 χρόνια.
Αυτή η αχίλλειος πτέρνα πιστεύεται ότι είναι ένας λόγος που τα θηλαστικά και τα πτηνά ανέπτυξαν θερμότερες θερμοκρασίες σώματος, δίνοντάς μας ένα σημαντικό πλεονέκτημα στη συνεχή μάχη με αυτούς τους οργανισμούς - ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι είναι εν μέρει υπεύθυνη για την άνοδο των θηλαστικών μετά την εξαφάνιση των δεινοσαύρων. Ο παράγοντας αυτός είναι τόσο ισχυρός, που είναι δυνατόν ακόμη και να θεραπεύσουμε τους βατράχους από θανατηφόρες μυκητιασικές λοιμώξεις απλά θερμαίνοντάς τους (μην το δοκιμάσετε αυτό στο σπίτι). Ωστόσο, η δυναμική αυτή αλλάζει καθώς το κλίμα θερμαίνεται.
«Καθώς προσαρμόζονται περισσότερο στο να μπορούν να ζήσουν και να ευδοκιμήσουν σε κάτι που πλησιάζει τη θερμοκρασία του σώματος, τότε, φυσικά, έχει την ευκαιρία να αναπτυχθεί σε ένα ανθρώπινο σώμα», λέει ο Gow. Αν η κλιματική αλλαγή έχει θερμάνει περιβάλλοντα όπως οι τροπικές παραλίες, είναι εύλογο ότι αυτό επέτρεψε στο C. auris να ανεχτεί τις εύκρατες συνθήκες στο σώμα μας.
Η άλλη ιδέα είναι ότι το C. auris οφείλει την εμφάνισή του στην ευρεία χρήση αντιμυκητιασικών φαρμάκων. Σήμερα αυτά τα φάρμακα και τα φυτοφάρμακα εφαρμόζονται αφειδώς για να καταστείλουν την ανάπτυξη μικροβίων στις καλλιέργειες, αλλά είναι πιθανό ότι αυτή η πρακτική τους επέτρεψε να αναπτύξουν ανθεκτικότητα. Το αποτέλεσμα είναι ότι μπορούν να εξαπλωθούν πολύ ταχύτερα μεταξύ των ανθρώπων απ' ό,τι θα μπορούσαν στο παρελθόν - ιδίως στα νοσοκομεία.
Ωστόσο, παρά τις ανακαλύψεις αυτές, ο Gow εξηγεί ότι υπάρχουν πολύ λίγες αναφορές για το C. auris σε φυσικό περιβάλλον, "οπότε πρόκειται για μια λίγο άγνωστη ή ανεξερεύνητη περιοχή". Άλλωστε, με την απίστευτη ποικιλία διαφορετικών ενδιαιτημάτων στον πλανήτη Γη, ποιες είναι οι πιθανότητες οι λίγες έρευνες που έχουν γίνει μέχρι στιγμής να έχουν βρει τις ακριβείς τοποθεσίες από τις οποίες αναδύθηκε;
Προς το παρόν τουλάχιστον, η έρευνα υποδηλώνει ότι το δικό μας είδος μπορεί να ευθύνεται για αυτή την αναδυόμενη μολυσματική απειλή.
- Έκτακτο δελτίο από την ΕΜΥ - Έρχεται η κακοκαιρία «ILINA» με καταιγίδες, χαλάζι και κεραυνούς
- «Φωτιά» οι τιμές των καυσίμων: Μπορεί να φτάσει και τα 2 ευρώ το λίτρο το Πάσχα - Γιατί η πτώση του Brent δεν αποτυπώνεται στην αντλία;
- «Θα σε αφήσω χωρίς πόδια»: Πατέρας χτυπούσε με σκουπόξυλο το 11χρονο παιδί του - Οργή στον Βόλο
- Ιντεάλ και Άστορ ζητούν τη βοήθειά μας: «Αποτελούν το τελευταίο οχυρό της πόλης μας» λέει ο αιθουσάρχης Μπάμπης Κονταράκης στο ethnos.gr
- Στεγαστικά δάνεια: Ποια σενάρια εξετάζουν οι τράπεζες για αύξηση των δικαιούχων της επιδότησης
Μέση Ανατολή: Διπλωματικός πυρετός για να αποτραπούν τα αντίποινα του Ιράν στο Ισραήλ - Φόβοι για ντόμινο στην περιοχή
Χαλκιδική: Τα 3 ερωτήματα για τον πνιγμό της 8χρονης - Ανακαλούνται οι άδειες για τις πισίνες της κατασκήνωσης
SOS από ΠΟΥ για την Mpox: Κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μετά από νέα παραλλαγή της νόσου
Σάλος στην Ιταλία για ρατσιστικό βανδαλισμό γκράφιτι της μαύρης ολυμπιονίκη του βόλεϊ, Πάολα Εγκόνου
Live όλες οι εξελίξεις λεπτό προς λεπτό, με την υπογραφή του www.ethnos.gr