Ο πατέρας του καπιταλισμού, η «αυτορρύθμιση» της Τεχνητής Νοημοσύνης και η αυτοκαταστροφική μας πορεία

Στη συμφωνία που πρόσφατα υπογράφηκε στο Λευκό Οίκο από τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλτ Τραμπ, και τους ιδρυτές, διευθύνοντες συμβούλους και επικεφαλής μεγάλων τεχνολογικών βιομηχανιών, το καθοριστικό πρόταγμα, με το οποίο συμφώνησαν όλοι, για το τι επιβάλλεται να γίνει με την τάχιστη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και τους κινδύνους που αυτή εγκυμονεί, ήταν η «αυτορρύθμισή» της. Η συμφωνία αυτή ήρθε μετά από τις έντονες ανησυχίες, όχι λίγων CEO, για την ασφάλεια της ΤΝ και τις προειδοποιήσεις τους «για καταστροφικές συνέπειες σε περίπτωση που χάσουν τον έλεγχο της τεχνολογίας τους» (ΕΘΝΟΣ, 30.09.2026).

Ως δεδομένα έχουμε τον αποκλεισμό της όποιας κρατικής ρυθμιστικής παρέμβασης, όπως και την αποκλειστική προώθηση και επιβολή μιας νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, για τους ελέγχους της πολύπλευρης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και της αντίστοιχης εύρυθμης, κατά τη συμφωνία, λειτουργίας της κοινωνίας και της αγοράς. Η επιτακτική ερώτηση που αβίαστα εδώ προβάλλει είναι κατά πόσον θα μπορεί η συμφωνία αυτή να ελέγχει προς όφελος του κοινωνικού συνόλου τις διάφορες εμφανείς ή κρυφές, σχετικές με την ανάπτυξη της ΤΝ, αρρυθμίες και γενικότερα δυσλειτουργίες. Χαρακτηριστικά αναφέρονται οι τεράστιες ανισορροπίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, ιδιαίτερα μάλιστα με τους κοινωνικοπολιτικά ανέλεγκτους, και μάλιστα εκθετικούς ρυθμούς πολύπλευρης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και οι δυσλειτουργίες σε ζητήματα ανταγωνισμού, ευθύνης, λογοδοσίας, δικαιοσύνης, και γενικότερα κανονιστικών αρχών, που πρέπει να αρθούν προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.

Όπως ενδεικτικά επίσης παρατίθεται στο έγκριτο Nature Briefing (22/9/2026), με τον τίτλο «Δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε τις εταιρείες να αυτορρυθμίζονται», σύμφωνα με την Heidy Khlaaf, επιστημονική διευθύντρια της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ινστιτούτο ΑΙ NOW, και ειδική σε θέματα ασφάλειας: «Συμβάντα αυτής της χρονιάς, σύμφωνα με τα οποία πράκτορες της ΤΝ μπόρεσαν να "ξεφύγουν" από το περιβάλλον ελέγχου τους, έχουν προκαλέσει ευρύτατες ανησυχίες για την ασφάλεια της ΤΝ […]. Ωστόσο, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η απρόβλεπτη και επικίνδυνη ΤΝ. Είναι η ανθρώπινη αμέλεια και η αποτυχία μας να επιβάλουμε στα εργαστήρια ΤΝ τη λογοδοσία».

Με τα λόγια άλλωστε του θυμόσοφου λαού, πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει μια τέτοια «αυτορρύθμιση» όταν «Γιάννης κερνά και Γιάννης πίνει» και όταν οι αδίστακτοι ανταγωνισμοί, φανεροί ή κρυφοί, για την πρωτοκαθεδρία στην αγορά – και μάλιστα με την πλήρη απουσία κοινωνικοπολιτικού ελέγχου – θα είναι πάντα ο αδιαμφισβήτητος κανόνας; Πολύ φοβάμαι ότι με την «αυτορρύθμιση» αυτή, στο κρίσιμο σταυροδρόμι που σήμερα βρίσκεται η ανθρωπότητα, αμετάκλητα πλέον αυτή οδηγείται στην αυτοκαταστροφή, αντί στην ευημερία, με τη φρόνιμη και σώφρονα χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Και επειδή με την έννοια της «αυτορρύθμισης» η μπάλα παίρνει και τον Άνταμ Σμιθ (1723-1790) – τον θεωρούμενο ως πατέρα του καπιταλισμού, Σκωτσέζο οικονομολόγο και καθηγητή ηθικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης – όπως και την κλασική του θεωρία, με την περιστασιακή αναφορά του στο «αόρατο χέρι της αγοράς», ας μου επιτραπεί ένας πολύ σύντομος σχετικός σχολιασμός. Τα δύο κυριότερα έργα του Άνταμ Σμιθ – που κρίνεται σημαντικό να μελετηθούν ενιαία, και ίσως παράλληλα με τα «Ηθικά Νικομάχεια» και τα «Πολιτικά» του Αριστοτέλη – είναι «Η Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων» (1759) και το «Έρευνα για τη Φύση και τα Αίτια του Πλούτου των Εθνών» (1776, κυρίως γνωστό ως «Ο Πλούτος των Εθνών»).

Η «ελεύθερη αγορά» του Σμιθ ήταν εγγενώς συνυφασμένη με μία ευημερούσα ανθρώπινη κοινωνία, ήταν απαλλαγμένη από τους κοινωνικά επιβλαβείς εγωισμούς και την απληστία, θεωρούσε την οικονομία επίσης συνυφασμένη με την ηθική της θεώρηση και πρόβαλε τις βασικές αρετολογικές κυρίως έννοιες του κοινού πνεύματος και του κοινού καλού, της φρόνησης και της σωφροσύνης, της δικαιοσύνης, της ευπρέπειας, της συμπάθειας (με τη σημασία της ενσυναίσθησης) και της ευεργεσίας.

Όλα αυτά τα αρετολογικά στοιχεία, που παραβλέπονται ή και πλήρως απορρίπτονται από τους θερμούς θιασώτες του Ρηγκανικού και Θατσερικού μετανεωτερικού καπιταλισμού (νεοφιλελευθερισμού), παραβλέπονται ή απορρίπτονται επίσης από τους υποστηρικτές της «αυτορρύθμισης» της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ωστόσο, όταν οι παραβλέψεις ή και απορρίψεις αυτές δεν αφορούν απλώς και μόνο στην όποια λειτουργία της αγοράς, αλλά και σε αυτήν ακόμη την ίδια την υπόσταση του ανθρώπου ή ακόμη και στην πλήρη εξαφάνισή του από προσώπου Γης, τότε δεν είναι διόλου φρόνιμο, παρά είναι καθαρή αυτοχειρία, να εγκαταλείψουμε το μέλλον της ανθρωπότητας στις αδηφάγες δυνάμεις της μετανεωτερικής ελεύθερης αγοράς και ενός, σε πλήρη συμφωνία με αυτές, δογματικού, κοινωνικοπολιτικά πλήρως ανέλεγκτου, αλλά οικονομικά πλήρως ποδηγετούμενου τεχνολογικού ντετερμινισμού.

Διαβάστε ακόμη

Romain Gavras στο ethnos.gr: «Σε οτιδήποτε κάνω υπάρχει το ελληνικό DNA»

Σε απόγνωση οι αρτοποιοί: «Βροχή» τα λουκέτα - Ορατός ο κίνδυνος αυξήσεων στο ψωμί

Η σύγκρουση Baby Boomers και Gen Z στη Γαλλία: Πώς το κόστος των συντάξεων «ευθύνεται» για τις μαθητικές διαμαρτυρίες

Χατζηβασιλείου: Η επίσκεψη Ρούμπιο αποτελεί γεωπολιτική ψήφο εμπιστοσύνης στην Ελλάδα